Repost: Hygiëne, transparantie of lynchcultuur?

appel
Repost van blog van 31 augustus 2011.
Aanleiding voor deze repost: Dit onderzoek van RTL Nieuws: http://ow.ly/lEK6J
Saillant detail: nVWA focust in principe al op slechter presterende  bedrijven, deze worden vaker gecontroleerd. Conclusies doortrekken over hele branche is dus volkomen onzin.
Extra perspectief: Er zijn ruim 45.000 horecabedrijven, ruim 14.000 bedrijven gecontroleerd per jaar, dus dat is 1 controle per 3 jaar per bedrijf als je het over alle bedrijven zou bekijken…

Hygiëne, transparantie of lynchcultuur?

Er gaan stemmen op om in Nederland, nét als in Denemarken, de inspectierapporten van de nVWA met betrekking tot hygiëne in keukens, openbaar te maken. De voorstanders beroepen zich op openbaarheid en transparantie, immers de gast zou het recht moeten hebben om te weten hoe het is gesteld met de voedselveiligheid. De tegenstanders vinden het teveel een lynchcultuur worden op basis van momentopnames, met rechtsongelijkheid tot gevolg.
Maar is er nu zoveel te zeggen vóór of tégen het openbaar maken, werkt het Deense systeem wel en zo ja, is er niet een tussenoplossing mogelijk waar beide “kampen” mee zouden kunnen leven?

Smaakpolitie
De meesten van ons kennen waarschijnlijk wel de beelden uit programma’s, zoals de Smaakpolitie op SBS6. Keurmeester Rob Geus geeft hierin een inkijkje in menig horeca-, bedrijfs- en privé-keuken. Natuurlijk heerlijk opgedirkt met een spannende voice-over om de amusementswaarde stevig te vergroten. Rob heeft absoluut een punt: daar waar de hygiëne niet goed is, moet die zonder meer verbeterd worden. En positief stimuleren werkt altijd nog beter dan regeren met angst.

Nederland
We hebben in Nederland de nVWA (de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit, voormalig Keuringsdienst van Waren), welke belast is met controles op de voedselveiligheid. Controleurs gaan langs de bedrijven en geven boetes als het slecht is, waar nodig verbeterpunten aan en tips om de dagelijkse praktijk goed te kunnen handelen. Het is vanuit de controleurs allang niet meer alleen maar negatief kijken wat er allemaal fout is. Bovendien neigt de dienst er toe om goede ondernemers minder vaak te controleren dan de slechte presteerders. Is het mis, heb je binnen 6 weken een nieuwe controle. Alleen bestaat door programma’s als de Smaakpolitie wél de indruk, dat het opbouwende werk qua hygiëne en voedselveiligheid toch nog behoorlijk te kort schiet.

Denemarken
In Denemarken werkt de inspectiedienst met smileys. Presteer je goed krijg je een blije smiley, matig een neutrale en slecht een droevige. Sterker nog, de laatste inspectierapporten moeten verplicht inzichtelijk bij de ingang hangen.
Wat is dan het voordeel van een systeem zoals in Denemarken? De gedachte erachter is heel simpel: een negatief imago qua hygiëne leidt tot minder gasten, dus slecht presteren op dat gebied voel je als ondernemer direct in je portemonnee. En goed presteren leidt tot méér gasten, dus is daar de positieve stimulans. Is de redenatie.

Theorie vs praktijk
De praktijk lijkt iets weerbarstiger. Vooral de ondernemers lijken zich de “smileys” aan te trekken. De gasten maken mogelijk wel keuzes op basis van het systeem, maar blijken in praktijk de inspectierapporten amper te lezen. In principe lijkt er dus een positief effect uit te gaan m.b.t. de hygiëne in de keukens.
Waarom dan niet eenvoudig dit systeem ook in Nederland invoeren?

Streng
Daar hebben de tegenstanders een punt: één keer negatief presteren zou onmiddellijk kunnen leiden tot een slecht imago. Ook al zou het een incident zijn. Mag niet voorkomen, maar we blijven mensen, ook onze medewerkers in de keuken. Hoe goed we ook proberen fouten te voorkomen, het kán altijd ergens niet goed gaan. En dan is een rode sticker wel erg zwaar gestraft.
Oplossing kan natuurlijk simpel zijn: veel meer en eerlijkere verdeling van controles, waarmee de mogelijke rechtsongelijkheid zou worden opgeheven. Alleen het is crisis en ook de nVWA moet bezuinigen, laat staan dat er daar veel geld voor extra controles bij zal komen.

Maar gaat hygiëne niet vóór? En is er niet een model te ontwikkelen dat aan de negatieve kanten tegemoet komt, geen bakken met geld kost en tegelijk het positieve voor de consument ondersteunt?

Laat ik een poging wagen:
Een sticker-systeem zoals in Denemarken, maar dan met 5 stappen.
Werkend volgens een bonus-malus systeem: Iedereen die wordt gecontroleerd verdiend op basis van de uitkomst van de controle een sticker welke door de controleur wordt bevestigd. Is de situatie verbeterd t.o.v. een vorige controle, dan stijg je op de “ladder”. Is er een minder incident, dan daal je er één. Is er direct reden tot een boete kan dat zelfs tot 2 stappen dalen leiden.
Maar de ondernemer heeft, tegen betaling van de kosten, direct de gelegenheid om een hercontrole aan te vragen, waarmee hij een negatieve smet weg kan poetsen, mits de hercontrole positief is.
Resultaten van de controles zijn eventueel verkort online op te vragen, op een website waar de bedrijven staan aangegeven, inclusief hun hygiëne-smiley.

Als zo een systeem zou worden ingevoerd, zou je de rechtsongelijkheid er uit halen. Je stimuleert de ondernemer en medewerker tot goed handelen en geeft de gelegenheid om incidenten op te lossen, dan wel niet te zwaar van invloed te laten zijn.

Apps en marketing
In de huidige tijden van mobiele apps, zie ik de eersten al ontstaan, welke op basis van je locatie aangeven waar de groenste smileys zijn. Positieve stimulans om zo goed mogelijk te presteren én goede marketing inéén. Transparantie zónder lynchcultuur. Kan Rob Geus op zoek naar een nieuw format, bijvoorbeeld controleren of de smileys wel kloppen..

Ik ben benieuwd hoe andere ondernemers hier over denken?